Aşılar

Aşılar

Aşı ile ilgili yazdığım halde sormaya devam ediyor okurlar. Sorular şu iki ana başlık altında devam ediyor. 1. Bakan Koca’nın dediği gibi 11’inde aşılar vurulmaya başlar mı gerçekten? 2. Hangi aşı daha güvenilir, Çin aşısını olabilir miyiz? 3. Aşı olanlar hastalık bulaştırmıyor mu? 4. Aşı olduktan ne kadar zaman sonra etkili oluyor? 5. Aşı etkisini ne kadar koruyor? 11’İNE ZOR YETİŞİR Uzmanlardan aldığım bilgilere dayanarak sırayla yanıtlayalım. Bakan Dr. Fahrettin Koca’nın 11 Aralık tarihini neye dayanarak verdiğini bilmiyorum. Ancak bildiğim bugün yani 4 Aralık itibarı ile Türkiye’nin sipariş ettiği ve Türkiye’de de 3. Faz denemeleri yapılan Çin aşısı dahil hiçbir aşının 3. Faz yani geniş ölçekli insan denemeleri tamamlanmadı ve 3. Faz verileri açıklanmadı. 3. Faz testler tamamlanıp, veriler paylaşıldıktan sonra ülkelerin yerel ilaç otoriteleri (Türkiye’de İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu-TİTCK) verileri inceleyecek ve uygun görürse onay verecek. Bunun 11’ine yetişmesi zor görünüyor. TİTCK onayı olmadan bu aşılardan herhangi biri denek olmayan birine enjekte edilemez. Bu kadar net. ÇİN AŞISI ESKİ USUL Hangi aşıya güvenebiliriz meselesine gelince. Daha önce de yazdığım gibi şu anda en ileri aşamada olan 3 aşıya, Çin’in Sinovac, ABD’nin Moderna ve Alman-ABD Biontech aşılarının üçü de güvenilir bulunuyor. Bunlardan ikisi MRNA aşısı. Yani daha önce aşı üretimde pek kullanılmamış yeni bir teknoloji ve RNA parçası kullanarak üretilmiş sentetik aşılar. Çin aşısı ise çocukluğumuzdan beri olduğumuz etkinliği yok edilmiş gerçek virüslerle yapılan klasik aşılardan. Yani bildiğimiz, olduğumuz aşılardan. Etkinliklerini bilemem ama yan etki açısından Pasteur’den beri bilenen bir aşı türü. 60 YAŞ ÜZERİNDE OXFORD Çin aşısının 60 yaş üstü 3. Faz denemelerinin olmaması sadece bu yaş grubu açısından önem taşıyor. Sinovac bu durumla ilgili de bir yayın mutlaka yapacaktır. Astra Zeneca’nın Oxford’la beraber geliştirdiği aşı ile ilgili daha önce “Şimdilik” bu aşıyı olmayın diye yazmıştım. Bunun nedeni İngiliz Sağlık otoritelerinin firmadan daha fazla bilgi açıklamasını istemeleriydi. Ancak şunu söyleyebilirim ki, 60 yaş üstü için en etkili COVİD 19 aşısı Astra Zeneca’ınki gibi görünüyor. Ben şahsen bu üç aşıdan hangisi elime geçse onu olurum. AŞININ ETKİSİ 21 GÜN SONRA Aşılar aşı olan kişinin taşıyıcı-bulaştırıcı olmasını engelliyor mu sorusu ise şimdilik çok net bir yanıta sahip değil. İlk bilgiler aşının bulaştırıcılığı engellemediği yolunda. Aşının koruyuculuğu ise ilk dozun enjeksiyonundan 21 gün sonra ikinci dozdan 1 hafta sonra başlıyor. Yani aşıyı olduktan sonra 21 gün boyunca temizlik, maske, mesafe devam etmeli. Aşının etkinlik süresi ise şimdilik muamma. Çünkü aşı yeni bulunduğu için, vücutta ürettiği antikorların ne kadar süre vücutta kaldığı ve seviyesini koruduğu belli değil. Şimdilik 6-8 ay arası. Ancak Biontech’ın kurucusu Dr. Uğur Şahin “Yıllarca koruyacağına inanıyorum” diyor. Virüs mutasyona uğrarsa aşı etkinliğini yitirir mi sorusuna ise “Küçük mutasyonlar etkinliği etkilemez. Daha büyük mutasyonlarda ise her yıl aynı temel üzerine yeni aşı üretilir” yanıtını vermek mümkün. ***

Adaletin A'sı

RTÜK’ün Habertürk’e verdiği ceza, kurulun yetkisinde bulunan en ağır ceza. RTÜK üyesi İlhan Taşçı’nın da belirttiği üzere bunun üzerinde bir ceza ya da yaptırım maddesi de yok. Oysa, program sunucusunun, canlı yayında konukların söylediği ve suç olabilecek (Olan demiyorum) ifadelere katılmadığını belirtmesi kanalın ceza almasını engelleyen bir durum. Yasa da içtihatlar da böyle. Ve RTÜK’ün meseleyi ele alıp, Habertürk’e ceza verdiği toplantıda üyelere verilen transkriptlerde yani program bant çözümlerinde moderatör Eren Eğilmez’in itirazı ve düzeltilmesi isteği açık biçimde yazıyor. Türkiye’de adaletin A’sı kalmış ise bu hukuksuz karar yargıdan dönecektir. ***

Yediniz mi?

2018 yılını 2019 yılına bağlayan Yılbaşı’nın Milli Piyango çekilişinin hemen ertesinde “Bu yıl Milli Piyango’nun kazananı olmayacak” diye bir iddia ortaya attım. Başlangıçta kimse ciddiye almadı. Ama aradan geçen bir yıl boyunca, tam bilete çıkan büyük ikramiyeyi gelip alan olmadı ve büyük ikramiye Milli Piyango İdaresi'ne kaldı. Ertesi yıl, 2019’u 2020’ye bağlayan gece çekilen Milli Piyango’da bu kez ikramiye çeyrek bilete isabet etti. 4 bilet de satılmıştı. Ancak biletlerden birinin sahibi yine ortaya çıkmadı. Güvenilirliği yerlerde sürünen ve özelleştirilmesinden sonra iyiden iyiye güven kaybına uğrayan Milli Piyango’da bu durum tam bir rezalete dönüşünce biletin zaman aşımına uğramasına 20 gün kala aniden bir talihli ortaya çıktı ve “Hay Allah unutmuşum” diyerek 11 aylık gecikmeyle parasını aldı. Parasını çekilişin ertesinde alsa idi 3 milyon 372 bin dolar alacaktı. Unutkanlık kendisine 872 bin dolara mal oldu. Tabii yerseniz! ***

NE ZAMAN ADAM OLURUZ?

Aynaya bakabildiğimiz zaman.