FatihAltayli

Fatih Altaylı

Diğer yazıları
detail banner reklam

Bir primat davranışı: Kadına şiddet

Köşe Yazıları

Fatih Altaylı

Nisan 1, 2021

Bir primat davranışı: Kadına şiddet

Dün yaban mandalarını ve Afrika antiloplarını yazıp, “Yarın da şempanzeleri yazarım” diye bitirmiştim yazıyı. Madem söz verdik yazalım. Jane Goodall adını hiç duydunuz mu bilmiyorum. İngiliz bilim kadınıdır. Primatalog, antropolog ve etologdur. Büyük antropologlardan Leakey, 1960 yılında Tanzanya’ya şempanzeler üzerine araştırma yapmaya giderken Goodall, Leakey’in sekreteriydi ve bilim dünyası eğitimsiz bir kadının önemli bir araştırmaya katılıyor olmasından rahatsızdı. O zaman hiç kimse sonradan Cambridge’den doktora alacak olan Goodall’un şempanzelerle ilgili en önemli keşiflerden birini yapacağını tahmin etmiyordu. Jane Goodall, Tanzanya’daki araştırmalar sırasında çok önemli veriler ortaya çıkardı. Şempanzelere ilk kez numara yerine isim vererek yaptığı araştırması şempanzelerin insanlara sosyal olarak zannedildiğinden fazla benzediğini ortaya çıkarmıştı. Özellikle de şempanzelerin insanlar gibi şiddet eğilimini göstermişti. Goodall’un şempanzelerin cinayet işleyebildiğini ortaya koyan ünlü araştırması Gombe Parkı’ndaki bir grup şempanzenin, bir başka şempanzeyi ilkel silahlar kullanarak öldürmesi sonrası başlayan Gombe Şempanze Savaşları, şempanzelere bakışımızı tamamen değiştirdi. Bu cinayet sonrası Gombe Parkı’nda birlikte yaşayan iki şempanze grubu bölünmüş ve 4 yıllık savaş sonunda gruplardan biri diğer grubu tamamen ortadan kaldırmıştı. Hayvanlar aleminde görülmemiş bir şeydi bu ve şempanzeler insana çok yakındı. Goodall’ın filmlere de konu olan ve kendisine “Dame” unvanı kazandıran bu araştırması sonrası şempanzelerin ve genel olarak primatların şiddet eğilimi üzerine çok çeşitli araştırmalar yapıldı. Ve yaklaşık 10-12 yıl önce sonuçlanan bazı araştırmalar şempanzelerin “kadına şiddet” konusunda da insanlara benzediğini ortaya koydu. Martin Muller başkanlığında bir grubun yürüttüğü çalışma, erişkin erkek şempanzelerin daha fazla cinsel ilişkiye girebilmek için dişi şempanzeler üzerinde şiddet uyguladığını ortaya koydu. Rachna Reddy önderliğinde yapılan benzer bir araştırma ise şempanzenin yaşı ilerleyip, cinsel açıdan rekabet etme şansı azaldıkça, kadına uyguladığı şiddetin dozunun arttığını gösterdi. Şempanzelerin kadına uyguladığı şiddet konusunda en kapsamlı çalışma ise Science dergisinden John Bohannon tarafından kaleme alındı. Bohannon “Erkek zorlaması ve birden fazla erkekle çiftleşmenin dişi şempanzelerin başına getirdikleri” başlıklı makalesinde dişi şempanzelere uygulanan şiddeti gözler önüne serdi. Normalde tek eşli bir yaşam sürmeyen şempanzelerin, başka erkeklerle cinsel ilişkiye girmeleri hatta cinsel ilişkiye girmeseler bile başka erkek şempanzelerle yakınlık kurmaları, sosyal olarak yakınlaşmaları halinde bile daha önce cinsel ilişki yaşadıkları erkek şempanzeler tarafından şiddete uğradıklarını, hatta ağaç dalı ve taşlarla dövüldüklerini” yazdı. Sürekli dayak yiyen, itilip kakılan dişi şempanzelerin idrarlarında görülen yüksek kortizol dayak yiyen dişilerin önemli bir stres altında olduklarını ortaya çıkardı. Antropolog John Mitani şiddetin dişi şempanzelerde gastrik ülsere ve immün sistem baskılanmasına neden olduğunu ve bunun dişi şempanzelerin yaşam sürelerini ciddi biçimde kısalttığını gösterdi. Şimdi diyeceksiniz ki, “İyi de Fatih bunları niye yazdın burası bilim dergisi mi?” Bunları yazmamın nedeni şu. Kadına şiddet bir primat davranışıdır. Adına ister evrim deyin, ister mutasyon. Bir önceki aşamada kalmış olmaktır. ***

Aşılar işe yarıyor mu!

Son günlerde en çok karşılaştığım soru başlıktaki bu soru. “Aşılar işe yarıyor mu?” Bilim insanı değilim ama konuya meraklıyım, okuyorum, araştırıyorum Buna dayanarak, farklı aşıların farklı oranlarda işe yaradığını söyleyebilirim. Yani kimi daha çok işe yarıyor, kimi daha az. Ama yarıyor. Şunu baştan biliniz ki, acil kullanım onayı almış tüm corona aşıları, yıllardır kullanılan grip aşılarından çok daha etkili. En düşük etki gösteren corona aşısı bile, en yüksek etki gösteren grip aşısından daha yüksek etki sağlıyor. Ama şunu biliniz ki, aşı olmak sizi COVID 19’a yakalanmaktan her zaman korumuyor. Örnek mi? Corona tedavisinde konusunda uzmanlaşmış ve bu konuda en iyi performansı gösteren özel hastanelerden birinin corona tedavi biriminin başındaki profesör dostumuz mesela. Sağlık çalışanı olarak ilk grupta aşılanan ve iki doz aşısı da tamamlanan bu profesör, ikinci doz aşısının yapılmasından  yaklaşık 1 ay sonra COVID 19’a yakalandı. Bana yazdıkları aynen şöyle: “Hastalığa 2 doz aşım tamamlandıktan 1 ay sonra yakalandım. Klinik tablom hiç de hafif değildi. Hastalık orta şiddette seyretti. Hatta başlangıç yakınmalarım, fizik muayene bulgularım ve biyokimya laboratuvar sonuçlarına göre en başından plazma tedavisine başlamasaydım durumun ağırlaşabileceği bana göre kesindi. Nitekim oksijen satürasyonlarım 3. günde 91’e kadar düştü. Bu durum benim için sürpriz olmadı. Bana göre inaktive aşıların fonksiyonları sınırlı. Ama bunu ülkemizde inaktive aşıları yere göğe sığdıramayan bilim insanlarına anlatmak zor.” Benim anladığım şudur. Aşı olduktan sonra bile tam bir rehavet içine girmek doğru değil. Korunmaya devam etmek şart. ***

NE ZAMAN ADAM OLURUZ?

Evrim teorisine karşı olanların evrim teorisinin kanıtı olmadığı zaman.

FatihAltaylı
X’te yanıtla

X’te yazı hakkında yorumlarınızı paylaşın.

  • Geçmiş yazılar

Tümü
Arınç’ın dediği gibi
Köşe Yazıları
Arınç’ın dediği gibi

Fatih Altaylı

Kasım 19, 2026

Keşke sadece 450 bin mağdur olsa
Köşe Yazıları
Keşke sadece 450 bin mağdur olsa

Fatih Altaylı

Kasım 18, 2026

Bir hafta iki olay mı!
Köşe Yazıları
Bir hafta iki olay mı!

Fatih Altaylı

Kasım 17, 2026

  • Videolar

Tümü
Fatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Bergen'i filmden önce tanımıyordum!" görseli
4 Gün Önce
FatihAltaylı
YouTube
Farah Zeynep AbdullahFatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Bergen'i filmden önce tanımıyordum!"Hayattaki gerçek lüks, kaliteli bir uykudur. Kaliteli uyku deneyimini keşfetmek için Yatsan mağazaları ve yatsan.com’a davetlisiniz. www.yatsan.com Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim 00:00 Giriş 01:36 Farah ismi, Irak/Erbil kökleri 02:58 Nasıl bir aileye doğdu? 04:28 İngiltere’ye taşınması 08:29 İsteyince ağlamak, oyunculuk yöntemi 10:07 İlk dizi Öyle Bir Geçer Zaman Ki 11:48 Şöhret ve ailenin desteği 18:47 Yılmaz Güney tweeti ve linç 24:08 Kanye West konseri eleştirisi 27:27 Bergen filmi, galada Erik Dalı 30:27 Yeni oyun: Marie Antoinette 33:10 “Bünyem dizi temposunu kaldırmıyor” 38:38 Korku filmi tutkusu 41:21 Evlilik düşünüyor mu? 46:09 Farah mı Zeynep mi, Michael Scott tişörtü 50:46 Kapanış YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli Gazeteci - Yazar Fatih Altaylı, Youtube kanalına özel gündemi yorumluyor.
Kasım 15, 2026
"İkinci bir Atatürk gelmedi!" görseli
FatihAltaylı
YouTube
Dr. Erol Mütercimler & Fatih Altaylı"İkinci bir Atatürk gelmedi!"Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim 00:00 Giriş 02:19 Mustafa Kemal Atatürk'ün "Devrimcilik" ilkesi 16:20 Atatürk'ün 20. yüzyıla etkisi 20:07 Atatürk'ün basın özgürlüğüne verdiği önem ve İstanbul Basını'na olan küskünlüğü 21:33 Atatürk diktatör müydü? 40:12 Atatürk'ün çoklu parti girişimleri 51:14 Atatürk'ün kurduğu söylenen içki sofraları 1:02:48 Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1:08:22 Kapanış YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli Gazeteci - Yazar Fatih Altaylı, Youtube kanalına özel gündemi yorumluyor. #işbirliği
Kasım 10, 2026
Fatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Hayatım tesadüf dediğimiz şeylerle dolu!" görseli
FatihAltaylı
YouTube
Mehmet GünsürFatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Hayatım tesadüf dediğimiz şeylerle dolu!"Hayattaki gerçek lüks, kaliteli bir uykudur. Kaliteli uyku deneyimini keşfetmek için Yatsan mağazaları ve yatsan.com’a davetlisiniz. www.yatsan.com Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli 00:00 Giriş 00:54 Türkiye'de zirvedeyken neden İtalya'ya gitti? 01:53 İtalyan Lisesi, Fellini ve Amarcord 05:36 Çocukluk ve aile 07:47 Alaylı bir oyuncu: Çocukken reklam filmleri 8:36 12 yaşında Geçmiş Bahar Mimozaları ve erken şöhret 10:43 Şöhret ve ayakları yere basmak 12:54 Spor ve ekstrem sporlar 13:45 Yemek tutkusu ve Roxy yılları 15:16 Hamam ve Ferzan Özpetek'le tanışma 17:12 İtalya'ya tiyatro için gidiş 19:38 İtalyan mutfağı 21:14 Türkiye kariyeri ve Aşk Tesadüfleri Sever 3 23:02 Muhteşem Yüzyıl ve Şehzade Mustafa 26:23 Dijital diziler ve ulusal kanal dizileri 28:01 İtalya'da kızı Cloe ile dizi 30:52 Çocukları ve sanatçı aile 33:36 Yeni projeler: Aşk Tesadüfleri Sever 3 ve Hakikatin Ölümü 34:16 Bol paça ve moda 35:28 Eşi ve tanışma hikâyesi 37:15 Rollerin etkisi: Martıların Efendisi 41:05 Türkiye ve İtalya'da çalışma şartları 43:13 İtalyan sineması bunalımda mı? 45:40 Claudia Cardinale belgeseli 46:04 Edwige Fenech anekdotu 47:34 Tesadüf yoktur: Falcı ve reenkarnasyon hikâyesi 50:16 Kapanış
Kasım 8, 2026