FatihAltayli

Fatih Altaylı

Diğer yazıları
detail banner reklam

Cadı avı

Köşe Yazıları

Fatih Altaylı

Mayıs 13, 2014

Cadı avı

BAZI kavramları kullanmak "kulağa hoş gelebilir", ama kulağa hoş gelenin akla ne kadar hoş geldiğini de bazen tartışmak gerekebilir. Başbakan'ın hayli "öfkeli" geçen hafta sonunda kullandığı kavramlardan biri de "cadı avı" idi. Cemaat'e karşı alınan tavrın bazı kesimlerce cadı avına benzetildiğini söyleyen Başbakan, "Cadı avıysa cadı avı" diyerek meydan okudu. Ben bu konuda bir yorum yapmaktansa "Cadı avı nedir?" onu anlatmayı tercih ediyorum.   Tanrısal düzene karşı şeytanla işbirliği BUGÜN "cadı avı" dendiği zaman akla ilk Avrupa'da 1450-1750 yılları arasında yaşanan olaylar gelir. Kilisenin "kendi gücüne karşı tehdit" olarak gördüğü kişilerin ortadan kaldırılmasına yönelik başlatılan bir "yargılama ve infaz" sürecidir. Engizisyon, Tanrı kelamına ve Tanrı'nın kurduğu "ilahi" düzene karşı "şeytan"la işbirliği yaparak karşı gelen ve bu düzeni bozanlara karşı "cadı avı"nı başlatmıştı. Cadıcılık yani "witchcraft" yapanlar ihbar ediliyor ve yargılanıyor, suçlarını itiraf etseler de etmeseler de "idam" ediliyorlardı. (Bunun bizim toplumumuzdaki karşılığı cin çıkarmadır.) Suçunu kabul edip "aman dileyenlere" karşı kilisenin görevlendirdiği uzman papazlar tarafından "şeytan çıkarma" uygulaması yapılıyordu. Aman dilemeyenler ise genelde "yakılarak" öldürülüyordu. Kiliseye göre "cadılar" şeytanla işbirliği yaparak iyi insanlara karşı haksız bir üstünlük kuruyor, kötü güçleri iyi güçlere karşı kullanarak iyi insanların yaşamlarına, mallarına ve hükümranlıklarına kastediyorlardı. Dayanakları ise Eski Ahit'te yer alan cadı karşıtı cümlelerdi. Kilisenin "Tanrı düzenine karşı şeytanla işbirliği yaptıkları" gerekçesiyle başlattığı bu cadı avı, bir süre sonra farklı bir şekle büründü. Kralların veya derebeylerinin otoritesine karşı çıkanlar da "cadı avı"nın muhatabı olmaya başladılar. Çünkü hükümdarlar ve krallar da Tanrı'nın yeryüzündeki gölgesi sayılıyorlardı ve ilahi düzeni dünyada korumakla görevli olduğu varsayılan krala karşı çıkmak, ilahi düzene başkaldırmak anlamına geliyordu. Bu dönemde cadı avının kurbanları genelde kadınlardı; çünkü erkekler zaten savaşarak veya isyan ederek tepkilerini gösterdikleri için bu sırada öldürülüyorlardı. Kadınlar ise "beddua" etmeyi tercih ettikleri için cadılıkla suçlanıp infaz ediliyorlardı. Cadı avında genellikle suçlamalar "belirsiz", yargılamalar ise "göstermelik"ti. Suçlama yapıldığı anda zaten son belliydi. Avrupa'daki bu "delilik" 1700'lerin ortasına kadar sürdü. En fazla Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nda olmak üzere kimi uzmanlara göre 100 bin yargılama yapıldı. Ve sayıları 35 binden az olmamak üzere, kimi tahminlere göre 80 bin kişi "cadı oldukları için" yakılarak ya da asılarak öldürüldü. Bunların dörtte üçünü kadınlar oluşturmaktaydı. İlk olarak İngiltere 1732 yılında "cadılık" suçlamasıyla yapılan yargılamaları yasakladı. 1800'lere kadar uzanan bir dönemde Avrupa'da cadı avı tamamen yasaklandı.   Cadı avı hep vardı ASLINA bakarsanız cadı avı ilkel toplumlardan bu yana her zaman oldu. Zaten ilkel toplumlara mahsus bir yöntemdi. Doğaüstü güçleri olduğuna inanılan veya bu güçleri kullandığı düşünülen kişiler her zaman bu tip avların kurbanı oldular. Pagan toplumlarında cadılar iki türlü algılanıyordu. "Güçlerini iyiye kullananlar" ve "güçlerini kötüye kullananlar". Güçlerini iyiye kullanan "cadılar" veya "büyücüler" toplumda saygı görürken ve saygın bir sınıfa oturtulurken, kötüye kullandığına inanılanlar genelde toplum dışına itildiler veya infaz edildiler. Ortadoğu'daki ilk medeniyetlerde, Roma'da ve Anadolu'daki toplumlarda da "cadılık" hep bir suç olarak görüldü. Güney Amerika'dan Uzakdoğu'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada hep suçlandılar ve infaz edildiler. Bu infazlardaki ortak nokta ise suçlamaların ve yargılamaların "belirsizliği" ve "insafsızlığı" oldu. Bugün Suudi Arabistan, Papua Yeni Gine, bazı orta ve Kuzey Afrika ülkeleri ile Hindistan'da "cadıcılık" hâlâ suç olarak görülmektedir. Buna karşılık BM Mülteciler Başkomiserliği, cadı avını bir insanlık suçu olarak ele almakta ve rapor etmektedir.   Modern cadı avının ilk mağduru zenciler MODERN toplumlarda cadı avı bir "mecaz" olarak kullanılır. "Düşmanı ortadan kaldırmak için belirsiz kriterlerle suçlama yapmak ve suçlu olup olmadığına fazla derinden bakılmaksızın belirsiz kriterlerle mahkûmiyet ve infaz" anlamında ele alınır. Modern toplumlarda bu yöndeki ilk kullanımı Amerika Birleşik Devletleri'ndedir. Kölelerin "özgürlük talepleri" karşısında bu talepler için ayağa kalkan kölelere karşı yapılanlar, moderniteye geçme aşamasındaki toplumlarda yapılan ilk cadı avı olarak görülür. George Orwell, İspanya iç savaşında yaşananları da "cadı avı" olarak tanımlamıştır. Karşıt politik görüşün bertaraf edilmesi için yapılan suçlamaların ve bu suçlamalar dayanak yapılarak uygulanan infazların "cadı avı"na benzetilmesini "modern cadı avı" olarak Orwell tanımlamıştır. ABD'de McCarthy dönemindeki uygulamalara da "cadı avı" adı verilir. McCarthy savunduğu baskıcı politikalara karşı çıkanlara, demokratlara, solculara, aydınlara, yazarlara, sanatçılara karşı ağır suçlamalar yöneltmiş ve bu kişilerden bazısının mahkûm olmasına, bazısının ülke dışına kaçmasına, bazısının da iş güç yapamaz hale gelmesine, toplumun bu kişilerden vebalı gibi uzaklaşmasına neden olmuştur. Bu dönemde McCarthy ile işbirliği yapan kimi aydın ve sanatçı daha sonra ABD toplumuna karşı günah çıkarmak zorunda kalmış, ancak McCarthy'yi destekledikleri ve politikalarını savundukları dönemde, rakiplerinin McCarthy tarafından sindirilmiş olmasından dolayı çok ciddi kazançlar elde etmişlerdir. Bugün sözlükler cadı avını, "Toplumsal paranoya yaratarak belirli bir fikre sahip muhalif bir kesimi bastırma ve sindirme amaçlı tutuklama ve yargılamalara verilen isim" olarak tanımlamaktadır. Ve çağrışımları hiç de pozitif değildir.   Sandıktan başkan çıkmaz BUGÜN Habertürk'ün Polemik sayfalarında "Sandıktan başkan çıkar mı?" sorusuna yanıt aranmış. "Yasalarla belirlenmiş bir duruma yorumla kılıf aranamaz" diye düşünüyorum. Bana göre sandıktan başkan falan çıkmaz. Sandıktan başkan çıkması arzulanıyor idiyse 2007 yılında yapılan Anayasa değişikliğinde "başkanlık sistemi" de getirilebilirdi. Demokrasilerde, fiili durumlar üzerinden fiili pozisyonlar yaratılamaz. Sandıktan çıkacak "ilk Cumhurbaşkanı'nın" yetkilerinin ne olacağı zaten Anayasa'da bellidir. Bir Cumhurbaşkanı bu yetkilerin bir bölümünü kullanabilir, bir diğeri tamamını köküne kadar kullanmak isteyebilir. Ama bu yetkilerin tümünü kullanmak Cumhurbaşkanı'nı "başkan" yapmaz. Türkiye'nin sistemi parlamenter demokrasidir. Bunu değiştirmek sandıktan çıkacak oy oranıyla değil, Anayasa'yı değiştirmekle olur. Anayasa bu şekilde kaldığı müddetçe Cumhurbaşkanı olan baba, oğlunu bile Başbakan yapsa, bir süre sonra oğlu dahi, "Bir dakika. Burada sorumluluk ve yetki benim" der.

NE ZAMAN ADAM OLURUZ?
Cehaletten daha büyük felaket olmayacağını anladığımız zaman.

FatihAltaylı
X’te yanıtla

X’te yazı hakkında yorumlarınızı paylaşın.

  • Geçmiş yazılar

Tümü
Keşke sadece 450 bin mağdur olsa
Köşe Yazıları
Keşke sadece 450 bin mağdur olsa

Fatih Altaylı

Kasım 18, 2026

Bir hafta iki olay mı!
Köşe Yazıları
Bir hafta iki olay mı!

Fatih Altaylı

Kasım 17, 2026

Gerçek liste açıklanmayınca yalanı inandırıcı olur
Köşe Yazıları
Gerçek liste açıklanmayınca yalanı inandırıcı olur

Fatih Altaylı

Kasım 16, 2026

  • Videolar

Tümü
Fatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Bergen'i filmden önce tanımıyordum!" görseli
4 Gün Önce
FatihAltaylı
YouTube
Farah Zeynep AbdullahFatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Bergen'i filmden önce tanımıyordum!"Hayattaki gerçek lüks, kaliteli bir uykudur. Kaliteli uyku deneyimini keşfetmek için Yatsan mağazaları ve yatsan.com’a davetlisiniz. www.yatsan.com Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim 00:00 Giriş 01:36 Farah ismi, Irak/Erbil kökleri 02:58 Nasıl bir aileye doğdu? 04:28 İngiltere’ye taşınması 08:29 İsteyince ağlamak, oyunculuk yöntemi 10:07 İlk dizi Öyle Bir Geçer Zaman Ki 11:48 Şöhret ve ailenin desteği 18:47 Yılmaz Güney tweeti ve linç 24:08 Kanye West konseri eleştirisi 27:27 Bergen filmi, galada Erik Dalı 30:27 Yeni oyun: Marie Antoinette 33:10 “Bünyem dizi temposunu kaldırmıyor” 38:38 Korku filmi tutkusu 41:21 Evlilik düşünüyor mu? 46:09 Farah mı Zeynep mi, Michael Scott tişörtü 50:46 Kapanış YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli Gazeteci - Yazar Fatih Altaylı, Youtube kanalına özel gündemi yorumluyor.
Kasım 15, 2026
"İkinci bir Atatürk gelmedi!" görseli
FatihAltaylı
YouTube
Dr. Erol Mütercimler & Fatih Altaylı"İkinci bir Atatürk gelmedi!"Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim 00:00 Giriş 02:19 Mustafa Kemal Atatürk'ün "Devrimcilik" ilkesi 16:20 Atatürk'ün 20. yüzyıla etkisi 20:07 Atatürk'ün basın özgürlüğüne verdiği önem ve İstanbul Basını'na olan küskünlüğü 21:33 Atatürk diktatör müydü? 40:12 Atatürk'ün çoklu parti girişimleri 51:14 Atatürk'ün kurduğu söylenen içki sofraları 1:02:48 Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1:08:22 Kapanış YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli Gazeteci - Yazar Fatih Altaylı, Youtube kanalına özel gündemi yorumluyor. #işbirliği
Kasım 10, 2026
Fatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Hayatım tesadüf dediğimiz şeylerle dolu!" görseli
FatihAltaylı
YouTube
Mehmet GünsürFatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Hayatım tesadüf dediğimiz şeylerle dolu!"Hayattaki gerçek lüks, kaliteli bir uykudur. Kaliteli uyku deneyimini keşfetmek için Yatsan mağazaları ve yatsan.com’a davetlisiniz. www.yatsan.com Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli 00:00 Giriş 00:54 Türkiye'de zirvedeyken neden İtalya'ya gitti? 01:53 İtalyan Lisesi, Fellini ve Amarcord 05:36 Çocukluk ve aile 07:47 Alaylı bir oyuncu: Çocukken reklam filmleri 8:36 12 yaşında Geçmiş Bahar Mimozaları ve erken şöhret 10:43 Şöhret ve ayakları yere basmak 12:54 Spor ve ekstrem sporlar 13:45 Yemek tutkusu ve Roxy yılları 15:16 Hamam ve Ferzan Özpetek'le tanışma 17:12 İtalya'ya tiyatro için gidiş 19:38 İtalyan mutfağı 21:14 Türkiye kariyeri ve Aşk Tesadüfleri Sever 3 23:02 Muhteşem Yüzyıl ve Şehzade Mustafa 26:23 Dijital diziler ve ulusal kanal dizileri 28:01 İtalya'da kızı Cloe ile dizi 30:52 Çocukları ve sanatçı aile 33:36 Yeni projeler: Aşk Tesadüfleri Sever 3 ve Hakikatin Ölümü 34:16 Bol paça ve moda 35:28 Eşi ve tanışma hikâyesi 37:15 Rollerin etkisi: Martıların Efendisi 41:05 Türkiye ve İtalya'da çalışma şartları 43:13 İtalyan sineması bunalımda mı? 45:40 Claudia Cardinale belgeseli 46:04 Edwige Fenech anekdotu 47:34 Tesadüf yoktur: Falcı ve reenkarnasyon hikâyesi 50:16 Kapanış
Kasım 8, 2026