FatihAltayli

Fatih Altaylı

Diğer yazıları
detail banner reklam

Salda Gölü'ne yaklaşmak bile yasak olmalı

Köşe Yazıları

Fatih Altaylı

Ağustos 30, 2019

Salda Gölü'ne yaklaşmak bile yasak olmalı

Değerli okurlar, bugün köşemi bir bilim adamına verme kararı aldım. Geçen hafta sonunda Doç. Dr. Yıldırım Güngör ile Dünya’daki yaşamın ortaya çıkışı üzerine sohbet ederken, çok ilginç şeyler anlattı. Ve sohbet sırasında laf dönüp dolaşıp Salda Gölü’ne, yani “Türkiye’deki Maldivler” diye adlandırılan yere geldi. Doğa tarihi açısından son derece önemli, bir anlamda “Doğal bir Doğa Bilimleri Müzesi” olan Salda Gölü’nü sadece kumlarının rengi nedeniyle Maldivlere benzetmenin ve bir plaja indirgemenin ne kadar yanlış olduğunu anlattı Doç. Yıldırım Güngör. “Bırakın Millet Bahçesi yapmayı, çevresini tel örgü ile çevirip içine insan sokmamamız, etrafına bir seyir terası yapıp sadece oradan bakılmasına izin vermemiz gerekir” dedi. Ben de kendisinden köşemde yayınlanmak üzere bunun nedenlerini anlatan bir makale yazmasını rica ettim. O da yazdı. Buyrun size Doç Dr. Yıldırım Güngör’ün kaleminden bir “Salda Gölü”  hikâyesi: “Salda Gölü'ne ilk kez 3 yıl önce gittim. Dünya ve dünya üzerinde gelişen canlı tarihi için çok önemli olan gölü gezdikçe gördüklerime inanamamaya başladım. İnsanlar gölün sahillerini plaja çevirmişti. Kumların üzeri çadır kaynıyordu. İnsanlar çok özel oluşumların üzerinden koşarak, hoplaya zıplaya suya giriyordu. Araçla sahil boyunca yolculuğuma devam ettiğimde ilk gördüklerime şükretmeye başladım. Göle ismini veren Salda Köyü'nün sahilinde beyaz kumlara gömülmüş araçlar ve bu araçları çıkarmak için uğraşan traktörler çıldırmama yetmişti bile. Bu sahillere bırakın araçla girmeyi, insan ayağı bile değmemeliydi. Çünkü bu göl kumlarına ayak basılmayacak kadar önemli bir doğal miras. Peki neden bu  kadar önemli Salda Gölü. Açıklamadan önce önce size dünya tarihinden bir kesit aktarmak istiyorum. Yer küre üzerinde ilk canlı izleri 3.8 milyar yıla kadar gidiyor. Bu canlılar ilkel basit formlar. Okyanusun derinliklerinde bulunan siyah bacalardan (ki bu bacalar hâlâ okyanusun derinliklerinde mevcut) çıkan volkanik kaynaklı çözülmüş metal ve kükürt içeren kaynar sular, okyanus suyuyla karışınca aniden soğumaya başlıyor. Bu yüzden çözeltideki sülfit, ayrışarak kaynağın etrafına çökeliyor. FeS yani demir sülfür basit kimyasal maddelerden daha karmaşık organik bileşimler meydana getirmek için uygun bir katalizördür. Siyah bacaların koruyucu duvarlarına yapışan maddeler daha karmaşık yapılı molekül zincirleri şeklinde birleşiyorlar. Kendi kendilerini kopyalamayı başaran bu molekül zincirleri en sonunda koruyucu bir örtü geliştiriyor: Hücre zarı ve duvarı. Bu da canlı bir formun doğduğu anlamına geliyor. Bazı görüşler ise ilk basit canlıların uzaydan meteorlar aracılığıyla dünyaya taşındığını iddia ediyor. Kökeni ne olursa olsun önemli olan günümüzden yaklaşık 3.8 milyar yıl önce dünyada tek hücreli canlıları ortaya çıkmış olması. Ortaya çıkan bu tek hücreli canlılar yaşamak için gerekli enerjiyi kimyasal yollarla sağlıyorlardı. Zamanla foto sentez yetenekleri gelişti ve sığ sularda stramatolit denen yosunlar ortaya çıkmaya başladı. Stramatolitlerin foto sentez yapmaya başlamasıyla birlikte oksijen açığa çıkmaya başladı. İlk aşamada açığa çıkan oksijen uzun süre suda çözünmüş halde bulunan demir ve kükürt bileşimlerine bağlanarak okyanuslarda kalır. Ancak zaman içinde açığa çıkan oksijen gaz halinde sudan çıkarak atmosfere karışmaya başladı ve gelişmiş yaşam formlarını ortaya çıkması için ilk adım atılmış oldu. Stramatolit denen ve sığ sularda yaşayan bu deniz yosunları Dünya'nın jeolojik süreci içinde çok ama çok önemli bir yere sahip. Öyle önemli ki bu canlılar olmazsa belki de dünyada yaşam olmayacaktı. İlk stramatolitler dünya üzerinde ilk kez yaklaşık 3.5 milyar yıl önce ortaya çıktı. Bunlar miktar olarak çok azdı ve diğer tek hücreli canlılardan pek de farkları yoktu. Ancak süreç içinde geliştiler ve fotosentez yeteneklerini geliştirdiler. Jeolojik süreç içinde Arkeen döneminde (yaklaşık 2.5 milyar yıl ile 500 milyon yıl arası) dünya üzerinde etkin olmaya başladılar. Bu dönemden itibaren yaklaşık 2 milyar yıllık bir dönem Stramatolitlerin egemenliğinde geçti. Bu 2 milyar yıllık dönem Dünya canlı tarihi için çok önemli bir süredir. Çünkü bu dönemde bu bitkiler Dünya’nın her yerinde  tam 2 milyar yıl fotosentez yaparak atmosfere sürekli olarak oksijen pompaladılar. Bu süre sonunda atmosfer oksijence çok zenginleşti. Dünya artık oksijen bağımlısı canlılar için yaşanabilir bir hale gelmişti. Atmosferde oksijen artmaya başlayınca günümüzden yaklaşık 540 milyon yıl öncede Kambriyen patlaması meydana geldi ve okyanuslar canlılar tarafından istila edilmeye başladı. DÜNYAYI OKSİJENE BOĞAN CANLILAR SALDA GÖLÜNDE HÂLÂ VAR “İyi güzel de Salda gölü ile bunun ne ilgisi var?”  diye soracak olanlar olabilir. Çok ilgisi var. Yaklaşık 2 milyar yıl boyunca dünyaya oksijen pompalayan stramatolitler Salda Gölü'nün kıyılarında bu görevlerini yapmaya devam ediyorlar. Dünyada sadece birkaç yerde bulunan (Bir de Van Gölü kıyıları) bu yosunlar Salda Gölü'nün bir jeolojik miras unsuru olarak kabul edilmesi için yeterli bir neden. Gölü çevreleyen kayaçlardan çözünerek Salda Gölü'nde yeniden kristallenen hidromanyezit oluşumları ise gölün, bir başka özel jeolojik oluşumu. İki özel jeolojik oluşum gölün tüm alanının korunması için son derece yeterli bir neden. Dünyada sadece birkaç noktada bulunan ve dünya canlı tarihinde çok önemli bir yere sahip olan stramatolitler ile göle beyaz rengini veren hidromenyezitler bu gölü dünya çapında çok özel bir konuma getiriyor. Göl etrafına yapılan ve yapılmakta olan sulama göletlerinin göle gelecek suyu azaltacağı ve 185 metre derinliğe sahip gölün zaman içinde iyice küçüleceği de iddialar arasında. Dünya'nın her hangi bir yerinde olsa yaklaşmanın bile yasak olacağı kadar önemli bilimsel, aynı zamanda da görsel değere sahip Salda Gölü mutlaka korunmalıdır. Öncelikle yapılması düşünülen millet bahçesi göle uzak bir noktaya yapılmalıdır. Göl, millet bahçesinin bir parçası olabilir. Bunun bir sakıncası yok. Ancak gölde yüzülmesine, çadır kurulmasına ve kumlar üzerinde yürünmesine izin verilmemelidir. Gölü ziyarete gelenler için yapılacak yürüme yolları bilgilendirme notlarıyla zenginleştirilmeli ve yürüme yollarının dışına çıkılması engellenmelidir. Salda Gölü bir dünya mirası, bir jeolojik miras. Dünya’ya tam 2 milyar yıl oksijen pompalayan canlılar burada yaşamaya devam ediyor. Bize düşen tek şey, dünya çapında öneme sahip olan bu gölü ve sahillerini insan tahribatında korumak olmalı. “ ***

NE ZAMAN ADAM OLURUZ?

"Bilime kulak verdiğimiz zaman..."

FatihAltaylı
X’te yanıtla

X’te yazı hakkında yorumlarınızı paylaşın.

  • Geçmiş yazılar

Tümü
Virüs ve pandemi
Köşe Yazıları
Virüs ve pandemi

Fatih Altaylı

Kasım 6, 2026

Yakalanan uç tutulmayınca
Köşe Yazıları
Yakalanan uç tutulmayınca

Fatih Altaylı

Kasım 5, 2026

Sadece fonların değil, tüm kayıpların hesabını vermeliler
Köşe Yazıları
Sadece fonların değil, tüm kayıpların hesabını vermeliler

Fatih Altaylı

Kasım 4, 2026

  • Videolar

Tümü
Fatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Bağımlılığı saklamak en büyük yanlış!" görseli
5 Gün Önce
FatihAltaylı
YouTube
Dr. Esra ÇavuşoğluFatih Altaylı ile Pazar Sohbeti: "Bağımlılığı saklamak en büyük yanlış!"Hayattaki gerçek lüks, kaliteli bir uykudur. Kaliteli uyku deneyimini keşfetmek için Yatsan mağazaları ve yatsan.com’a davetlisiniz. www.yatsan.com Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim 00:00 Giriş 01:29 Ayık Kafa podcast'i nasıl doğdu? 03:43 Neden çoğunlukla yabancı konuklar? 04:24 Esra Çavuşoğlu'nun bağımlılık hikayesi 05:21 Amerika'daki rehabilitasyon süreci 06:40 Bağımlılıktan psikoloji eğitimine 08:00 Bağımlılık nedir, neler bağımlılığa girer? 09:36 Antep'teki tedavi merkezi 11:27 Türkiye'de neden yeterince tedavi merkezi yok? 13:48 Bağımlılık sadece psikolojik mi? 14:43 Din ve "yüksek güç" bağımlılıktan kurtarır mı? 15:50 Bağımlılığın ilacı var mı? 16:49 "Ayık Kafa" kitabı 17:11 Biohacking nedir? 19:05 Vücudu sürekli ölçmek doğru mu? 21:37 Kadınlar neden son yıllarını hasta geçiriyor? 23:15 İnsanlar zarar gördüğünü bile bile neden bağımlı kalır? 26:27 Fatih Altaylı 40 yıllık puroyu bir günde nasıl bıraktı? 27:32 Bağımlılık beyne ne yapıyor? 27:59 Psikoterapi ne kadar sürer? 29:28 Bağımlılık genetik mi? 31:06 Anoreksiya ve beden algısı 33:07 Her bağımlılığın kökü çocuklukta mı? 34:46 Bağımlılık nasıl anlaşılır? 35:26 Bağımlılık bir aile hastalığı 37:02 Bırakmak bağımlılığın bittiği anlamına gelir mi? 39:20 En tehlikeli bağımlılık hangisi? 40:43 Bağımlılıktan longevity'ye 42:43 Uzun yaşamın psikolojik tarafı 45:35 Hedef ve plan sahibi olmak gençlik iksiri mi? 47:40 20 yıllık ayıklık 49:21 Boşanma çocukları nasıl etkiler? 50:00 Ailelere ve gençlere tavsiyeler 52:03 Kapanış YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli Gazeteci - Yazar Fatih Altaylı, Youtube kanalına özel gündemi yorumluyor.
Kasım 1, 2026
"Cumhuriyetin amacı bir millet yaratmak" görseli
FatihAltaylı
YouTube
Prof. Dr. Celal Şengör & Fatih Altaylı"Cumhuriyetin amacı bir millet yaratmak"Teke Tek Bilim ▷ https://www.youtube.com/@TekeTekBilim 00:00 Giriş 02:24 Cumhuriyet bize ne öğretti? 03:38 Atatürk'ü diğer paşalardan ayıran neydi? 09:36 Samsun'dan Büyük Millet Meclisi'ne 12:17 Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü Kurtuluş Savaşı'na nasıl katıldı? 14:24 Atatürk Anadolu'ya İngilizlerin izniyle mi geçti? 18:22 Nutuk neden bu kadar önemli? 20:50 Sakarya Meydan Muharebesi 25:27 Büyük Taarruz'a hazırlık 28:41 Atatürk bir diktatör müydü? 29:21 Atatürk neden bir Türk tarihi yazdırmak istedi? 36:02 Harf devrimi 39:50 Soyadı Kanunu neden önemliydi? 43:42 Cumhuriyet iyi insan yetiştirdi mi? 44:46 Cumhuriyet Anadolu'ya ulaşabildi mi? 47:16 Tek parti dönemi daha mı iyiydi? 51:11 Cumhuriyetin en önemli devrimi hangisi? 54:14 Kadın hakları ve Medeni Kanun 56:04 Cumhuriyet Osmanlı'yı reddetti mi? 58:08 Atatürk döneminde bankacılık 1:00:44 Kapanış #işbirliği YouTube kanalına abone olmak için ▷ http://bit.ly/FatihAltayli Gazeteci - Yazar Fatih Altaylı, Youtube kanalına özel gündemi yorumluyor.
Ekim 29, 2026
Denizlerimizi koruyabiliyor muyuz? görseli
FatihAltaylı
YouTube
Zafer Kızılkaya & Fatih Altaylı - Teke Tek BilimDenizlerimizi koruyabiliyor muyuz?00:00 Giriş 02:48 Akdeniz'de korunan alanlar 05:10 Türkiye'de ki özel çevre koruma bölgeleri 09:34 Gökova'daki balıkçılığa kapalı alanlar 17:44 Ekosistem restorasyonu 26:50 Deniz kestaneleri de istilacı bir tür mü? 33:36 Deniz çayırı ile yosunun farkı nedir? 44:52 Mercanlar yok oluyor mu? 46:38 Bu mercanların evrim geçirip hayatta kalma ihtimalleri var mı? 47:30 Trol teknesi belgeseli 51:39 Türkiye'de tutulan hamsiler 54:09 Balık çiftliklerini açık denizlere kuramaz mıyız? 1:02:44 Norveç somonu ve orkinosların ağır metal içerdikleri doğru mu? 1:05:07 Çekilen belgeseller maliyetleri karşılayabiliyor mu? 1:06:48 Mühendislik okuyup neden bu işi yapmayı tercih etti? 1:12:10 Med Sea Alliance ne yapıyor? 1:13:33 Devlet ile nasıl işbirliği yürütüyor 1:14:56 Türkiye'de kaç deniz koruma alanı var? 1:17:04 Koruma alanlarının kıyılarında imar yasağı var mı? 1:19:02 Kapanış #işbirliği
Ekim 25, 2026