HABAŞ’ta ne oldu ve sorun Ferrari koleksiyonu mu!

İzmir Aliağa’daki Habaş Demir Çelik Fabrikası’nda ölen işçi sayısı 19’a yükseldi. Kayıp son işçinin bedenine de ulaşılıp, kimlik tespiti de yapılınca arama kurtarma çalışmaları sona erdi.

Peki bu kaza nasıl oldu, bunca insan nasıl öldü?

Biraz araştırdım. Öğrenebildiklerim şunlar:

Fabrikanın içinde, dev bir hareketli vinç var. Tüm ağır sanayi tesislerinde olduğu gibi. Olay sırasında vinç operatörü, demir borulardan oluşan bir yükü kaldırıp, başka bir alana taşımak istiyor.

Yük havada ilerlerken fabrikanın çatısını taşıyan metal kolonlardan birine takılıyor. Operatör, yükün kolondan sıyrılacağını düşünüp ileri hareketi sürdürüyor. Ancak yük kolondan sıyrılmıyor, tam aksine takılı kalıyor ve zorlayınca da kolon kırılıyor. Felaket bu hareketle tetikleniyor. Fabrika binasının o bölümü çökmeye başlıyor, çatı aşağı iniyor, inerken gaz taşıyan borular kopuyor, büyük bir parlama ile yanmaya başlıyor. Ardından patlama geliyor. Sonuç 19 ölü. Vinç operatörü ise olaydan sağ kurtuluyor.

Sonrası fabrikanın sicili ortaya dökülüyor.

Tesiste 1999 yılından bu yana 27 yılda farklı iş kazalarında toplam 38 kişi yaşamını yitirmiş. Yılda 1,4 can kaybı. Medyamız ve sosyal medyamız ise meseleye sistemsel bir sorun olarak değil, linç kültürüyle yaklaşıyor. Ortada çok seksi bir hedef var. Ferrari koleksiyoneri bir patron. Tam asılacak adam. Bir kampanya başlıyor. Mehmet Başaran gözaltına alınıyor, ev hapsi ile serbest bırakılıyor. Bu sefer “Yalıda ev hapsi” diye eleştiriler başlıyor. Türkiye’nin en zengin adamlarından birine ev hapsi verirsen, nerede kalacak, Çeliktepe’de gecekonduda mı!

Ama kimse “Yahu bu sistemde bir hata var, hata nerede?” diye araştırmıyor, bakmıyor bile.

Habaş fabrikasında 27 yılda 38 kişi ölmüş!

Peki, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, bu bakanlığın uzmanları tüm bu ölümler hakkında ne rapor düzenlemiş, hangi önlemlerin alınmasını istemiş?

İstemiş ise bu tesiste bu önlemler alınmış mı?

Alınmadıysa bir yaptırım uygulanmış mı? Gereken önlemlerin alınmadığına dair bir rapor tutulup fabrika mühürlenmiş mi? Fabrikanın çalışmaları yasa dışı mı yürümüş?

Bunları soran yok!

Ferrari koleksiyonu olan patron ev hapsinde ya, tamam. Sorun çözüldü.

Oysa ortada bir başka gerçek var.

ÇOLAKOĞLU METALÜRJİ

Aynı iş kolunda üretim yapan bir başka tesis var, Kocaeli’de. Çolakoğlu Metalürji. Orada da çok değil 7 ay önce 4 işçi üzerinde bulundukları platformun çökmesi sonucu hayatını kaybetmiş, 3’ü olay yerinde 1’i hastanede. Çok değil 1 ay sonra aynı fabrikada ark ocağı patlamış. Kimi ağır olmak üzere 5 işçi yaralanmış. Bunlar sadece 2026 yılının bilançosu.

Birkaç sol yayın dışında kimse haber yapmamış.

Bu fabrikalarda örgütlü Maden İş Sendikası bile bu olayları umursamamış.

Sahipleri de gözaltına alınmamış, ev hapsine de çarptırılmamışlar. Herhalde Ferrari koleksiyonları yok diye. Halbuki onlar da yalıda oturuyor.

Şaka bir yana, bu kadar kaza sektörün normali mi, suç sadece ve sadece patronlarda mı yoksa Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın işini doğru düzgün yapmamasının, işçi hayatının değerli görülmemesinin bir sonucu mu bunca ölüm?

Aşağıda sadece bu yıl ölen işçi sayısını vereceğim.

TUZLA TERSANE ÖLÜMLERİ

Hatırlayın, yıllarca Tuzla’daki tersanelerdeki ölümleri konuştuk. 2008 ila 2010 yılları arasında toplamda 134 kişi Tuzla’daki tersanelerde farklı iş kazalarında öldü.

Biz hep sonuçları konuştuk ama sorunu konuşamadık.

Şimdi de konuşamıyoruz.

Patronu linç edelim yeter! Hele bir de Ferrari koleksiyonu var ise her şeye müstehak mı!

Medyamızın cehaleti ise ayrı bir mesele.

MEDYAMIZIN CEHALETİ

Geçen gün bir internet sitesi yazmış, Ferrari koleksiyonunun değeri 30 milyon dolar diye.

Güldüm. Koleksiyondaki Ferrari FXX’in bugün Avrupa’da piyasa değeri 10-12 milyon dolar. Bu otomobili Türkiye’ye ithal etmeye kalksan ÖTV’si, KDV’si ile yaklaşık 34 milyon dolar. Sadece biri. (Tabii ki bu satın alma fiyatı değil. Zaman içinde ulaştığı fiyat)

Cehalet işte.

Peki ev hapsindeki Mehmet Başaran kim, tek özelliği Ferrari koleksiyonu mu?

Mehmet Başaran, sanayici bir ailenin son temsilcisi. Neredeyse 80 yıla yakın bir süredir sanayici bir aile. Zaten Mehmet Başaran da 80 yaşında.

Türkiye’de tanıyabileceğiniz en acayip iş insanlarından biri.

Hiç evlenmemiş, eski ya da yeni eşi yok. Hiç çocuğu yok. Hiç mirasçısı yok. Ferrari koleksiyonu var diye Ferrari ile gezen bir adam da değil. Daha önce de dediğim gibi Renault Clio ile de görebilirsiniz, FIAT Albea ile de. Çakarlı Mercedes’lerle, Maybach’larla görmeniz ise imkansız.

80 yaşında, hâlâ otomobil fabrikası kurma peşinde. Honda’nın Türkiye ve İngiltere’deki tesislerini satın alıp İzmit’te dev bir otomobil fabrikası kurmaya çalışıyor. Arkadaşları dalga geçiyor, “Bu yaşta ne bu işlere giriyorsun” diye ama takmıyor bu lafları. Bu yaşta ya motosikleti ile fabrikasına giderken görebilirsiniz ya da sabahın kör karanlığında bir otomobili denerken.

Türk Howard Hughes’u diye tanımlarım. Yapayalnız, eşi, çocuğu olmayan, sosyal hayatta yer almayan, işiyle evli bir adam.

BİR YILDA BİLİNEN EN AZ 1950 ÖLÜM

Sakın yanlış anlamayın, Mehmet Başaran’ı koruyor falan değilim.

Ama şunu anlatmaya çalışıyorum.

Bu ülkede bir iş güvenliği sorunu var ve Habaş da, Çolakoğlu Metalürji de, onlarca işçiye mezar olan tersaneler, her gün birilerinin öldüğü ve haberimiz bile olmayan ağır sanayi tesisleri ve diğerleri de tek başlarına bu sorunun nedeni değil, sonucu.

Türkiye bir iş cinayetleri ülkesi.

En fazla ölüm, belki şaşıracaksınız, orman ve tarım sektöründe, ardından inşaat sektörü geliyor. Onu taşımacılık izlerken, ardından gemi inşa takip ediyor. Sonrasında madencilik ardından da metal üretim geliyor.

2026 yılının ilk 11 ayında en az 1950 işçi kaybetmişiz. Sadece Ekim 2026’da ölen işçi sayısı 193.

Neyse ki medyamız sorunun çözüldüğünü düşünüyor.

Ferrari koleksiyonu olan adamı yakaladılar ya, mesele tamamdır.

Önümüzdeki yıl 2000 işçi de ölse sorun yok!

BYD ve Çin’in abuk yatırım stratejisi

Türkiye’de 1 milyar dolarlık yatırım yapma sözü verip bunun karşılığında ithalatta vergi indirimi alan ve yatırımı yapmadığı için şimdi milyar dolarlık ceza ile karşı karşıya olan BYD meselesini yine unuttuk.

Hatırlayacaksınız, bu yatırım ve diğer Çin yatırımlarının yapılmayacağını, Türkiye’nin Çin’in yatırım programından çıkarıldığını Nisan 2025’te yazdığımda ilgili bakanlık “Yalan, bu yatırım yapılacak” diye açıklama yapmıştı. Sonrası yine benim doğru yazdığım, bakanlığın dünyadan haberi olmadığı ortaya çıkmıştı.

Aslında bu konuda ne bakanlık ne de BYD suçlu.

Mesele “Çin kafası” daha doğrusu Çin’in siyasi yönetim anlayışı.

BYD aslında Türkiye’ye yatırım yapmayı çok istiyor ve gelinen durumdan çok rahatsız. Fakat elinden bir şey gelmiyor çünkü Çin komünist bir devlet ve hâlâ “yarı liberal” bir komünist anlayışla yönetiliyor. Her şeye devlet ve devleti yönetenler karar veriyor. BYD’nin ya da diğer Çinli firmaların nereye yatırım yapacağına da!

Çin hükümeti ya da Çin Komünist Partisi yönetimi, Türkiye’nin Moskova-Şanghay ekseninden uzaklaştığını ve yeniden ABD eksenine girdiğini gördüğü andan itibaren Çinli şirketlerin Türkiye’ye yeni yatırım yapmasına yasak getirdi. Mevcut şirketlere de çıkın demiyor ama yatırımlarını büyütmelerine de izin vermiyor. Ekonomi ile alakası olmayan, tamamen siyasi bir karar.

Çin’in bu siyasi kararı sadece Türkiye’ye yönelik de değil, Avrupa’nın neredeyse tamamını kapsıyor. Çin’in sevdiği bir rejim ya da lideriniz var ise yatırım izni var. Yoksa yok.

Mesela Macaristan ve İspanya’da Çin yatırımları serbest. Çünkü Çin yönetimi Orban ve Sánchez’i seviyordu. Bu yüzden bu ülkelerde yatırımlara izin veriyordu. 2026’da yaklaşık 4 milyar euroluk Çin yatırımı geldi Macaristan’a. Ondan önceki yıllarda da ortalama bu tutarlarda yatırım yapılıyordu. 8 milyar euroluk bir batarya fabrikası yatırımı yapıldı, BYD ve bazı elektronik markaları da elektronik alanında toplamı 5 milyar euroyu aşan yatırımlara başladılar.

Ancak Orban rejimi aniden sona erince Çin şimdi ne yapacağını kara kara düşünüyor. Tüm yatırımlarını yakıp çıkarlarsa kimse şaşırmasın.

Çin’in Avrupa’da sevdiği bir diğer ülke ise İspanya. Sanchez’le ilişkileri iyi olduğu için İspanya’yı da ikinci yatırım ülkesi olarak seçtiler. Orada da yine 4 milyar euroluk bir batarya fabrikası kuruyorlar ve yenilenebilir enerji yatırımları yapıyorlar.

Tabii şimdi İspanya’da da seçimler var. Bu ay sonunda Sanchez yönetimi sandığa gidiyor. Orada da bir değişim olursa, Çin’in yatırım politikası bir kez daha duvara toslamış olacak.

Tabii bu tutum aslında Çin’in önünde ileriye dönük çok büyük bir engel olabilir. Serbest ticarete engel koyan büyük imparatorluklar büyümelerini sürdüremiyorlar. Bir süre büyüyorlar, sonrası gelmiyor.

Özgürlük yoksa sonunda bir yerde rejimler ya da devletler kendini tüketiyor.